1. Phân hạng giấy phép lái xe mô tô theo khung luật mới nhất

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (Luật số 36/2024/QH15) có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2025 đã tái cấu trúc toàn diện hệ thống phân hạng giấy phép lái xe tại Việt Nam để phù hợp với Công ước Viên 1968 về Giao thông đường bộ. Điểm thay đổi cốt lõi là lần đầu tiên công suất động cơ điện được đưa vào định lượng phân hạng bằng lái một cách cụ thể.

Chi tiết quy định này được Cổng Thông tin điện tử Chính phủ giải thích rõ ràng tại chuyên đề về quy định thời hạn của giấy phép lái xe. Hai hạng giấy phép lái xe hai bánh thông dụng hiện nay gồm:

Hạng GPLX mới Phạm vi xe xăng (Động cơ đốt trong) Phạm vi xe điện (Động cơ điện) Thời hạn giấy phép
Hạng A1 Xe mô tô hai bánh dung tích xi-lanh đến 125 cm³ Xe mô tô điện có công suất động cơ đến 11 kW Không có thời hạn
Hạng A (thay thế A2 cũ) Xe mô tô hai bánh dung tích xi-lanh trên 125 cm³ Xe mô tô điện có công suất động cơ trên 11 kW Không có thời hạn

Như vậy, mốc phân định giữa bằng lái phổ thông và bằng lái xe phân khối lớn đã được hạ từ 175 cm³ xuống 125 cm³. Các dòng xe máy xăng dung tích 150 cm³ hoặc 160 cm³ quen thuộc trên đường phố (như Honda SH 160i, Air Blade 160, Winner X, Yamaha Exciter 155) trong tương lai nếu thi mới sẽ thuộc phạm vi điều khiển của bằng lái hạng A.

2. Xe máy điện có công suất bao nhiêu thì bắt buộc phải có bằng lái A1?

Rất nhiều người tiêu dùng hiện nay vẫn nghĩ xe chạy điện thì không bao giờ cần đến bằng lái xe. Đây là ngộ nhận rất nguy hiểm khi chọn mua các mẫu xe điện hiệu suất cao.

Căn cứ theo tiêu chuẩn kỹ thuật phương tiện cơ giới đường bộ:

  • Nhóm xe máy điện công suất nhỏ (dưới 4 kW): Vận tốc thiết kế tối đa không quá 50 km/h và công suất động cơ điện danh định không quá 4.000 Watt (4 kW). Nhóm xe này được xếp vào loại xe gắn máy. Người từ đủ 16 tuổi trở lên được phép điều khiển và không cần có giấy phép lái xe. Phụ huynh có thể xem thêm hướng dẫn chi tiết tại bài viết chọn xe máy điện hay xe đạp điện cho học sinh đúng quy chuẩn.
  • Nhóm xe mô tô điện công suất lớn (từ trên 4 kW đến 11 kW): Có vận tốc thiết kế vượt 50 km/h (nhiều mẫu đạt 70 đến 90 km/h) và công suất động cơ điện trên 4 kW. Nhóm xe này được xếp vào loại xe mô tô hai bánh. Người điều khiển bắt buộc phải từ đủ 18 tuổi trở lên, có giấy phép lái xe hạng A1, đội mũ bảo hiểm và tuân thủ đầy đủ các quy tắc như người lái xe máy xăng thông thường.
  • Nhóm mô tô điện phân khối lớn (trên 11 kW): Bắt buộc người điều khiển phải sở hữu giấy phép lái xe hạng A.

3. Bằng lái xe A1 cũ cấp trước đây có phải đi đổi lại hay không?

Đây là câu hỏi được đông đảo người dân quan tâm nhất khi luật mới được ban hành. Câu trả lời chính thức từ cơ quan chức năng là: Người dân đang sử dụng bằng lái xe hạng A1 cũ không bắt buộc phải đổi sang bằng mới.

Điều khoản chuyển tiếp của luật nêu rõ: Giấy phép lái xe hạng A1 bằng vật liệu PET hoặc giấy bìa đã được cấp trước ngày 01/01/2025 tiếp tục được sử dụng không thời hạn theo đúng phạm vi ghi trên giấy phép lái xe đó. Tức là người có bằng A1 cũ vẫn được tiếp tục điều khiển xe mô tô hai bánh dung tích xi-lanh từ 50 cm³ đến dưới 175 cm³ và xe mô tô điện công suất tương ứng mà không bị coi là vi phạm luật.

Người dân chỉ cần đổi bằng khi giấy phép bị rách, nát, mờ số hoặc khi có nhu cầu đổi sang mẫu thẻ mới tích hợp cơ sở dữ liệu định danh điện tử. Thông tin hành chính và thủ tục cấp đổi có thể theo dõi trực tiếp tại chuyên trang giấy phép lái xe của Báo Điện tử Chính phủ.

4. Cơ chế quản lý 12 điểm bằng lái và trừ điểm khi vi phạm

Một điểm tiến bộ mang tính bước ngoặt trong công tác quản lý giao thông là quy định quản lý giấy phép lái xe bằng hệ thống điểm. Mỗi giấy phép lái xe có tổng cộng 12 điểm trong một chu kỳ 12 tháng.

Nguyên tắc trừ điểm và phục hồi điểm

Khi người lái xe vi phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ, dữ liệu vi phạm sẽ được cập nhật vào Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia và bị trừ số điểm tương ứng với tính chất nghiêm trọng của lỗi vi phạm. Nếu trong vòng 12 tháng kể từ ngày bị trừ điểm gần nhất mà không bị trừ hết điểm, bằng lái sẽ tự động được phục hồi lại đủ 12 điểm. Trường hợp bị trừ hết 12 điểm, người lái xe không được phép điều khiển phương tiện, phải tham gia kiểm tra lại kiến thức pháp luật giao thông đường bộ mới được phục hồi điểm.

Để tránh bị trừ điểm đáng tiếc trong quá trình lưu thông hàng ngày, người tham gia giao thông nên tham khảo bài tổng hợp về mức phạt các lỗi giao thông thường gặp ở xe máy.

5. Hướng dẫn xuất trình giấy phép lái xe điện tử trên ứng dụng VNeID

Hiện nay, giấy phép lái xe đã được tích hợp toàn diện trên ứng dụng định danh điện tử quốc gia VNeID ở mức độ tài khoản định danh mức 2. Khi được lực lượng Cảnh sát giao thông yêu cầu kiểm tra giấy tờ, người điều khiển phương tiện có thể mở ứng dụng VNeID, truy cập vào mục "Ví giấy tờ" và xuất trình thẻ GPLX điện tử đã được xác thực.

Thông tin GPLX đã được xác thực trên VNeID có giá trị pháp lý tương đương bản cứng bằng thẻ PET. Cán bộ tuần tra kiểm soát sẽ sử dụng thiết bị chuyên dụng quét mã QR trên ứng dụng để tra cứu tình trạng pháp lý của bằng lái, việc bị tước quyền sử dụng hoặc số điểm còn lại theo thời gian thực.